Ֆրանսիա. Մակրոնի իշխանության ճգնաժա՞մ, թե՞ Եվրոպայի ուժային համակարգի վերակազմավորում

Ֆրանսիայում տեղի ունեցող իրադարձությունները սովորաբար բացատրվում են սոցիալական դժգոհությամբ, պետական պարտքի աճով, բյուջետային կրճատումներով և Էմանուել Մակրոնի նկատմամբ վստահության անկմամբ։

Սրանք իրական խնդիրներ են։ Սակայն հարց է առաջանում՝ արդյո՞ք դրանք ամբողջությամբ բացատրում են քաղաքական ճգնաժամի սրացումը հենց Մակրոնի նախագահության ավարտից մոտ մեկ տարի առաջ։

Կարծում եմ՝ արժե ուշադրություն դարձնել մի շարք իրադարձությունների, որոնք առաջին հայացքից միմյանց հետ կապ չունեն։

Ֆրանսիա-Գերմանիա. միջուկային և ռազմական համագործակցության նոր մակարդակ

2026 թվականի մարտի 2-ին Մակրոնն ու Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը հայտարարեցին միջուկային զսպման ոլորտում համագործակցության խորացման մասին։

Հուլիսի 17-ին այդ գործընթացը շարունակվեց գործնական որոշումներով։

Խոսքը վերաբերում է ոչ միայն ռազմական համագործակցությանը, այլև Եվրոպայի անվտանգության ապագա կառուցվածքին։

Ֆրանսիան ԵՄ միակ միջուկային տերությունն է, իսկ Գերմանիան՝ եվրոպական տնտեսության խոշորագույն կենտրոնը։

Նրանց ռազմավարական մերձեցումը կարող է էապես փոխել ուժերի հարաբերակցությունը Եվրոպայում՝ ազդելով ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի, ՆԱՏՕ-ի և եվրոպական ռազմարդյունաբերական կապիտալի շահերի վրա։

Ռազմարդյունաբերական կապիտալի բախում

2026 թվականին խորացավ ֆրանս-գերմանական FCAS՝ նոր սերնդի ռազմական ինքնաթիռի ծրագրի շուրջ հակամարտությունը։

Խոսքը տասնյակ միլիարդավոր եվրոների գնահատվող նախագծի մասին է։

Հակասության կենտրոնում ֆրանսիական Dassault Aviation-ն ու Airbus-ն են։

Բայց խնդիրը միայն գումարը չէ։

Խնդիրն այն է, թե ով է վերահսկելու ապագա եվրոպական ռազմական ավիացիայի տեխնոլոգիաները, արտադրությունը, մտավոր սեփականությունը և պատվերները։

Այսինքն՝ պայքար է ընթանում ոչ միայն տնտեսական շահույթի, այլև ռազմավարական վերահսկողության համար։

Մակրոնի նախկին աջակիցների դիրքորոշման փոփոխությունը

Հիշեցնեմ՝ Մակրոնը քաղաքականություն մտնելուց առաջ աշխատել է Rothschild & Cie բանկում։

Նրա քաղաքական վերելքին նպաստել են ֆրանսիական ֆինանսական և գործարար շրջանակների ազդեցիկ ներկայացուցիչներ։

Սակայն վերջին շրջանում այդ շրջանակների որոշ ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Մակրոնի նախկին ազդեցիկ աջակից Ալեն Մենկը, հրապարակայնորեն քննադատում են նրան։

Միաժամանակ ֆրանսիական խոշոր բիզնեսի ներկայացուցիչները շփումներ են զարգացնում Մարին Լը Պենի և Ժորդան Բարդելայի քաղաքական ուժի հետ։

Սա դեռ չի նշանակում, որ Ռոթշիլդները կամ որևէ միասնական ֆինանսական կենտրոն որոշել են հեռացնել Մակրոնին։

Բայց նշանակում է, որ տնտեսական վերնախավի որոշ շրջանակներ արդեն պատրաստվում են հետմակրոնյան քաղաքական իրականությանը։

Ֆինանսական ճնշման գործոնը

Ֆրանսիայի պետական պարտքը մոտենում է ՀՆԱ-ի 120%-ին։

Պարտքի սպասարկման թանկացումը, բյուջետային պակասուրդը և քաղաքական անկայունությունը մեծացնում են կառավարության կախվածությունը ֆինանսական շուկաների վստահությունից։

Իսկ ֆինանսական շուկաները քաղաքական իշխանության վրա ազդելու համար պարտադիր չէ, որ հրապարակային պահանջներ ներկայացնեն։

Երբ պետության ֆինանսավորումը թանկանում է, քաղաքական որոշումների ազատությունը սահմանափակվում է։

Սակայն այստեղ ևս կարևոր է տարբերակել շուկաների բնական արձագանքը և կազմակերպված ֆինանսական ճնշումը։

Ինչո՞ւ հենց հիմա

Մակրոնի նախագահական ժամկետն ավարտվում է 2027 թվականին։

Հետևաբար տրամաբանական հարց է առաջանում՝ ինչո՞ւ է քաղաքական պայքարը սրվում այն պահին, երբ գործող նախագահն այլևս չի կարող երրորդ անընդմեջ ժամկետով առաջադրվել։

Հնարավոր բացատրություններից մեկն այն է, որ խնդիրը ոչ այնքան Մակրոնի անձն է, որքան այն ռազմավարական որոշումները, որոնք նա կարող է հասցնել ամրագրել մինչև պաշտոնավարման ավարտը։

Մասնավորապես՝ Ֆրանսիայի և Գերմանիայի ռազմական մերձեցումը, եվրոպական պաշտպանական համակարգի ապագան, ռազմարդյունաբերական պատվերների բաշխումը և Եվրոպայի հարաբերությունները ԱՄՆ-ի ու Մեծ Բրիտանիայի հետ։

Բայց կա նաև այլ բացատրություն. Ֆրանսիայի ներքին քաղաքական ճգնաժամը սկսվել է դեռ 2024 թվականին, իսկ սոցիալական և բյուջետային հակասությունները կարող էին ինքնուրույն հանգեցնել ներկայիս իրավիճակին։

Նախնական եզրակացություն

Չի բացառվում, որ Ֆրանսիայում այսօր տեղի ունեցողը շատ ավելի լայն գործընթացի մի մասն է՝ եվրոպական ֆինանսական, արդյունաբերական և ռազմաքաղաքական ազդեցության վերաբաշխում։

Հնարավոր է, որ Մակրոնը որոշ շրջանակների համար արդեն կատարել է իր պատմական դերը, իսկ մյուսների համար շարունակում է մնալ անհրաժեշտ գործիչ՝ մինչև ռազմավարական պայմանավորվածությունների ավարտը։

Այս դեպքում պայքարը կարող է ընթանալ ոչ թե պարզապես Մակրոնին պահելու կամ հեռացնելու, այլ Եվրոպայի ապագա կառուցվածքի վրա վերահսկողություն հաստատելու շուրջ։

Սակայն սա դեռ հետազոտական վարկած է։ Այն հաստատելու համար պետք է ուսումնասիրել կոնկրետ ֆինանսական հոսքերը, ռազմարդյունաբերական պայմանագրերը, քաղաքական կապերը և շահառուների գործողությունները։

Եվ այստեղ ամենակարևոր հարցը ոչ թե այն է, թե ով է այսօր ամենաբարձրն աղաղակում Մակրոնի դեմ, այլ հարցն այն է, թե ո՞ւմ է ձեռնտու նրա իշխանության թուլացումը հենց հիմա, ի՞նչ ռազմավարական որոշումներ կարող են խափանվել դրա հետևանքով, և ո՞վ է շահելու Ֆրանսիայում իշխանության հաջորդ վերադասավորումից։

Որովհետև քաղաքականության մեջ իրադարձության հրապարակային բացատրությունը միշտ չէ, որ բացահայտում է դրա հիմքում գործող բոլոր շահերը։

Սերգեյ Ղարագյոզյան

Մեկնաբանություններ